riskmatik

İSG Aracı · Ücretsiz · Kayıt Gerekmez

KKD Listesi Oluşturucu

Çalışma ortamınızdaki riskleri (darbe, kimyasal, düşme, ısı, gürültü…) seçin — uygun kişisel koruyucu donanımları otomatik listeler, PDF rapor üretir. Genel bilgilendirme amaçlıdır; kesin seçim, işyerine özel risk değerlendirmesi sonucunda CE işaretli ve ilgili EN/ISO standartlarına uygun ürünlerle yapılmalıdır.

6331 sayılı Kanun + KKD Yönetmeliği uyumlu

Adım 1

Riskleri ve koşulları seçin

58 kriter · 3 kategori

Adım 2

Tavsiye edilen KKD'ler

Henüz seçim yok

Soldaki listeden ilgili riskleri ve koşulları seçerek başlayın.

Adım 3 (Opsiyonel)

PDF rapor bilgileri

PDF'de görünecek tarih, firma ve notlar.

Sıkça Sorulan Sorular

KKD nedir?

KKD (Kişisel Koruyucu Donanım), çalışanı işyerindeki bir veya birden fazla risk faktöründen koruyan; çalışan tarafından giyilen, takılan veya tutulan donanımdır. KKD Yönetmeliği ve 6331 sayılı İSG Kanunu, riskin önce kaynağında giderilmesini zorunlu kılar; tam giderilemiyorsa son savunma hattı olarak KKD kullanılır.

KKD seçimi yasal olarak nasıl yapılır?

KKD Yönetmeliği uyarınca KKD seçimi risk değerlendirmesi sonucuna dayanmalıdır. Önce tehlike belirlenir, sonra risk büyüklüğü hesaplanır (Fine Kinney veya 5x5 matris), risk kabul edilemez seviyedeyse mühendislik/idari kontroller uygulanır, kalan rezidüel risk için KKD önerilir. Seçilen KKD ilgili EN/ISO standardına ve CE işaretlemesine sahip olmalıdır.

KKD kategorileri nelerdir?

KKD'ler 6 ana grupta toplanır: 1) Baş koruma (baret — EN 397), 2) Göz/yüz koruma (gözlük, siperlik — EN 166), 3) İşitme koruma (kulak tıkacı, kulaklık — EN 352), 4) Solunum koruma (toz/gaz maskesi — EN 149/EN 14387), 5) El koruma (eldiven — EN 388/EN 374), 6) Ayak koruma (S1-S5 iş ayakkabısı/çizmesi — EN ISO 20345). Düşmeye karşı koruma (paraşüt, can yeleği) ve cilt koruma da eklenebilir.

KKD'nin denetimi ne zaman yapılır?

KKD'ler her kullanım öncesi çalışan tarafından, periyodik olarak (üretici talimatına göre — örnek: paraşüt sistemi 6 ayda bir) yetkili kişi tarafından kontrol edilmelidir. Hasarlı, son kullanma tarihi geçmiş veya etkinliği şüpheli KKD'ler kullanım dışı bırakılır. Denetim kayıtları İSG denetimlerinde sunulmak üzere saklanır.

KKD eğitimi zorunlu mu?

Evet. 6331 Madde 17 ve KKD Yönetmeliği uyarınca işveren çalışana KKD'nin nasıl kullanılacağı, bakımı, sınırları ve değiştirme zamanı hakkında eğitim vermek zorundadır. Eğitim kayıtları imza karşılığı belgelenir; tekrar eğitim periyodu işyerinin tehlike sınıfına göre belirlenir.

Tam Sistem

Riskmatik — İSG yönetim platformu

KKD seçim ve eğitim kayıtlarını Riskmatik'in 27 modüllük dijital İSG sisteminde firma + bölüm bazında dijital arşivleyin; periyodik kontrol planları, eğitim takibi ve risk değerlendirmesi tek panelde birbirine bağlanır.

Ücretsiz Kayıt Ol

Rehber · KKD Yönetmeliği uyumlu

Kişisel Koruyucu Donanım Seçimi: Yasal Çerçeve ve Pratik Rehber

KKD, çalışanı bir veya daha fazla risk faktöründen koruyan giyilebilir, takılabilir ya da tutulan donanımdır. 6331 sayılı Kanun ve Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği, KKD'yi kontrol hiyerarşisinin en sonuna yerleştirir. Yani önce riskin kaynağı, sonra mühendislik ve idari kontroller; KKD bunların hepsi başarısız ya da yetersiz olunca devreye girer.

Sıralama net: önce riski ortadan kaldır, mümkünse ikame et, ardından mühendislik kontrolleri ve idari önlemler. KKD beşinci ve son halka. Bu sebeple risk değerlendirmesi yapılmadan hazırlanan KKD listesi denetimde her zaman bulgu konusu oluyor; çünkü hangi riski hangi donanımın karşıladığı belgelenemiyor.

KKD Kategorileri ve EN/ISO Standartları

Türkiye’de satılan KKD’ler CE işaretli olmak ve ilgili Avrupa (EN) ya da ISO standardına uymak zorundadır. 6 ana koruma alanı:

  1. Baş koruma — Baret (EN 397), endüstriyel darbe kasketi (EN 812). Şantiye, depo, demir-çelik, ağaç işleme.
  2. Göz / yüz koruma — Koruyucu gözlük (EN 166), kaynak maskesi (EN 175), yüz siperliği. Mekanik darbe, kimyasal sıçrama, radyasyon, kaynak işleri.
  3. İşitme koruma — Kulak tıkacı (EN 352-2), manşon kulaklık (EN 352-1). 85 dB(A) üzeri sürekli gürültüde zorunlu (Gürültü Yönetmeliği Md 8).
  4. Solunum koruma — Toz maskesi FFP1/FFP2/FFP3 (EN 149), gaz/buhar filtreli maske (EN 14387), tam yüz maskesi, hava beslemeli solunum cihazı. Toz, kimyasal buhar, biyolojik etken.
  5. El koruma — Mekanik risk eldivenleri (EN 388), kimyasal eldiven (EN 374), ısıya dayanıklı eldiven (EN 407), elektrik yalıtkan eldiven (EN 60903). Performans seviyeleri (1-5) eldiven üzerindeki piktogramda gösterilir.
  6. Ayak koruma — İş ayakkabısı (EN ISO 20345) S1, S1P, S2, S3, S4, S5 sınıfları. Sınıflar tabanlık deliği geçirmezliği, su iticilik, elektrik yalıtımı gibi özelliklere göre değişir. Ayak parmağına kompozit veya çelik burun zorunluluğu (200 J darbe).

EN 388 (Mekanik Risk Eldiveni) Performans Sınıflandırması Nasıl Okunur?

En sık karıştırılan KKD standardı EN 388’dir. Eldivenin üzerindeki dört haneli kod ve harf, koruma seviyesini sayısal olarak ifade eder:

  • 1. hane — Abrazyon (aşınma) direnci, 1-4: Yüksek değer daha dayanıklı eldiven. Cam üretimi, sac kesim gibi sürekli sürtünme işlerinde 3-4 hedefleyin.
  • 2. hane — Bıçak kesim (Coup test), 1-5: Eski test. 2016 güncellemesinde sınırlı. Düşük seviyelerde yanıltıcı.
  • 3. hane — Yırtılma direnci, 1-4: Eldivenin yırtılmaya karşı dayanıklılığı.
  • 4. hane — Delinme direnci, 1-4: Çivi, tel, cam kırığı gibi tehlikelerde 3-4 zorunlu.
  • 5. hane (harf) — TDM kesim direnci (ISO 13997), A-F: 2016 sonrası eklenen yeni metot, yüksek kesim risklerinde (cam taşıma, et işleme) gerçek koruma göstergesi. F en yüksek koruma.

Sahada sık görülen örnekle bakalım. Cam fabrikasında "4544D" işaretli eldiven yerinde olur (4 abrazyon, 5 kesim, 4 yırtılma, 4 delinme, D TDM). Sıradan elektrik bakımında ise "2121A" çoğu zaman yeterli. Hangisinin gerekli olduğunu risk değerlendirmesi söyler. Hep "en yüksekten al" yaklaşımı maliyeti şişiriyor; üstüne kalın eldiven el hassasiyetini düşürdüğü için işin kalitesini bozuyor. İSG denetimlerinde "ihtiyaç fazlası KKD" konusu seyrek de olsa eleştiri listesine giriyor.

Doğru KKD Seçim Süreci — 5 Adım

  1. Tehlike belirle. Faaliyet, ekipman, süreç başına maruziyet türlerini listele (mekanik, kimyasal, biyolojik, fiziksel, ergonomik, psikososyal).
  2. Risk hesapla. Fine Kinney veya 5×5 risk matrisi ile riski sayısal değere dönüştür. Risk kabul edilebilir seviyenin üstündeyse aksiyon zorunlu.
  3. Hiyerarşiyi uygula. Önce kaynağı yok et, sonra ikame, sonra mühendislik kontrolleri (havalandırma, izolasyon), sonra idari kontroller (rotasyon, eğitim). KKD en son seçenek.
  4. KKD seç. Rezidüel riske göre uygun standartta KKD belirle. CE + EN/ISO numarası + üretici performans verisi (geçirgenlik süresi, koruma sınıfı) doğrula.
  5. Eğitim ver, denetle, kayıt al. 6331 Madde 17 uyarınca kullanıcıya nasıl giyileceği, bakımı, sınırları, değiştirme zamanı eğitim verilir. Her kullanım öncesi görsel kontrol; periyodik kontrol üretici talimatına göre. Tüm kayıtlar İSG denetiminde sunulur.

Yaygın Hatalar

Sahada sık karşılaşılan yanlışlar şunlar. Risk değerlendirmesi yapılmadan hazırlanan KKD listesi en yaygın hata. "Şantiyede herkese baret ve iş ayakkabısı" gibi tek tip listeler, gerçek maruziyeti karşılamıyor. Bir diğer kalıcı sorun, riski karşılamayan sınıf seçimi: kimyasal sıçrama olan tornaya yalnızca EN 388 mekanik eldiven verilir, oysa EN 374 şart.

Beden uyumu da göz ardı edilen bir kalem. Çok büyük veya çok dar bir KKD koruma etkinliğini düşürdüğü gibi kullanıcı reddetme oranını da artırıyor. Eğitim eksikliği ise farklı bir cephe: doğru KKD bile yanlış kullanılırsa işe yaramaz. FFP3 maskenin sakallı yüze sızdırdığını çoğu çalışan eğitim almadan bilmez.

Son kalemde periyodik kontrolün atlanması var. Yıpranmış baret, kırık siperlik ya da son kullanma tarihi geçmiş kimyasal eldiven, denetimde doğrudan bulgu sebebi.

İlgili Mevzuat, Standartlar ve Yönetim Sistemleri

  • 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — Madde 4 (işverenin genel yükümlülüğü, risk değerlendirmesi ve gerekli araç/gereç sağlama), Madde 16 (çalışanların bilgilendirilmesi), Madde 17 (çalışan eğitimi). KKD'nin işveren tarafından bedelsiz olarak sağlanması ve kullandırılmasının zorunluluğu, KKD Yönetmeliği Md 6 ile güvence altındadır; bedeli çalışana yansıtılamaz.
  • Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, RG: 02.07.2013) — Risk değerlendirmesine bağlı seçim, kullanım, bakım, eğitim ve kontrol esasları.
  • Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği (Ürün) (AB 2016/425 uyumlu) — CE işaretleme, uygunluk değerlendirme prosedürleri, AB Tip İncelemesi (Modül B), AT Beyanı.
  • ISO 45001:2018 Madde 6.1.4 — Eylemlerin Planlanması — Risk değerlendirmesi sonucu uygulanacak kontrol hiyerarşisi (yok et / ikame et / mühendislik / idari / KKD) zorunludur. KKD’nin ilk seçenek olduğu durum denetimde Major NC sebebi.
  • İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik — 50+ çalışan + Tehlikeli/Çok Tehlikeli sınıfta İSG kurulu zorunlu. KKD seçimi ve değişikliği gündem maddesi olmalı; toplantı tutanağı denetim kanıtı.
  • Çalışan Temsilcisi (6331 Md 20) — KKD seçim ve değişikliği kararlarında çalışan temsilcisinin görüşü alınır; temsilci görüşü alınmadan yapılan değişiklik denetim bulgusu sebebidir.
  • KKD eğitim ve dağıtım kayıtları — KKD eğitimi ve teslim kayıtları işyerinde fiziksel veya dijital ortamda imza karşılığı tutulur; denetimde ibraz edilebilir şekilde saklanmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

KKD’nin parasını çalışandan alabilir miyiz? Hayır. 6331 Madde 30 ve KKD Yönetmeliği uyarınca KKD bedeli işveren tarafından karşılanır. Çalışandan tahsil etmek hukuka aykırıdır.

Geçici işçi / taşeron çalışana KKD’yi kim verir? Asıl işveren ile alt işveren müteselsil sorumlu. Genellikle alt işveren temin eder, asıl işveren denetler. Sözleşmede açıkça tanımlanmalı.

KKD’ye alerjisi olan çalışan ne yapar? İşyeri hekimi değerlendirir. Hipoalerjenik alternatif KKD aranır; bulunamazsa iş tanımı değiştirilir. Çalışan sağlık nedeniyle KKD reddedemez ama uygun alternatife hakkı vardır.

Eski tarihli sertifika geçerli mi? Yürürlükteki Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği (AB 2016/425 ile uyumlu) öncesi sertifikalı eski stok KKD'ler kullanım ömrü dolana dek değerlendirilebilir; ancak yeni alımlarda mutlaka yürürlükteki yönetmelik kapsamında CE Kategori I/II/III işaretli, AT Tip İncelemesi yapılmış ürün tercih edin.

İlgili Araçlar