Yangın ve Patlama TehlikeleriİSG Eğitim Sunumu Örneği

Yangınlar yakıt türüne göre sınıflandırılır: A sınıfı katı yanıcılar (ahşap, kağıt, tekstil), B sınıfı yanıcı sıvılar (benzin, boya, çözücü), C sınıfı yanıcı gazlar (LPG, doğalgaz), D sınıfı yanabilen metaller (magnezyum, alüminyum tozu) ve F sınıfı bitkisel/hayvansal pişirme yağları. Söndürücü seçimi bu sınıfa göre yapılır; örneğin mutfak yağ yangınına (F sınıfı) su veya standart kuru kimyasal değil, özel F sınıfı söndürücü uygulanır. Sunum her sınıfın doğru söndürme yaklaşımını ayrı ayrı gösterir.

Kaynak, kesme, taşlama ve lehimleme gibi kıvılcım veya açık alev üreten işler sıcak çalışma kapsamındadır ve çalışma öncesi yazılı izin formu, alan yangın risk değerlendirmesi ve kontrol listesi gerektirir. Çalışma süresince ve bitiminde belirli bir bekleme süresi boyunca alanı izleyen bir yangın gözcüsü (fire watch) görevlendirilir; kapalı alan, tank ve boru hatlarında ek atmosfer kontrolü uygulanır. Sunumun Sıcak Çalışma İzin Sistemi başlığı izin formu hazırlama, onay ve izleme adımlarını sırasıyla verir.

Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik (RG 28633), patlayıcı atmosfer oluşabilecek işyerlerinde patlamadan korunma dokümanı hazırlanmasını ve alanların bölgelendirilmesini zorunlu kılar. Gaz-hava karışımları için Zone 0-1-2, toz-hava karışımları için Zone 20-21-22 bölgeleri tanımlanır ve her bölgeye uygun Ex işaretli (Ex d, Ex e, Ex ia) ekipman seçilir. Statik elektriğe karşı topraklama da bu kapsamdadır. Sunumun ATEX başlığı bölgelendirme ve ekipman seçimini örneklerle açıklar.

Yangın ölümlerinin büyük çoğunluğu doğrudan alevden değil, solunan toksik gazlardan kaynaklanır. Yanma sırasında açığa çıkan karbon monoksit, hidrojen siyanür ve hidrojen klorür gibi gazlar kısa sürede bilinç kaybına ve boğulmaya yol açar; ayrıca duman görüşü kapatarak kaçış yollarını kullanılamaz hale getirir. Bu nedenle tahliye planında dumandan korunma, alçalarak hareket ve acil yönlendirme işaretleri kritiktir. Sunum dumanın toksik bileşenlerini ve dumanlı ortamda tahliyeyi ayrı başlıkta işler.

Ayrım parlama noktasına dayanır: alevlenir sıvılar parlama noktası 60°C'nin altındaki sıvılardır ve sınıflandırma SEA (Türk CLP) Yönetmeliği'ne göre kategorilere ayrılır; en tehlikeli olan Kategori 1, parlama noktası 23°C'nin altında ve başlangıç kaynama noktası 35°C veya altında olan sıvıları kapsar. Parlama noktası düştükçe oda sıcaklığında tutuşabilir buhar oluşma riski artar, bu da depolama sıcaklığını, havalandırmayı ve tutuşma kaynağı uzaklığını belirler. Her yanıcı maddenin güvenlik bilgi formu (GBF/SDS) bu değerleri içerir; sunum sınıflandırma ve depolama kurallarını bu temelde açıklar.