Basınçlı Gaz Tüpleri ile Güvenli Çalışma Talimatı

AMAÇ VE KAPSAM

Bu talimat; oksijen, asetilen, LPG, argon, karbondioksit gibi basınçlı gaz tüplerinin güvenli kullanım, taşıma ve depolanmasını, patlama, devrilme, gaz kaçağı/boğulma ve yangın risklerine karşı önlemleri tanımlar. Bu tüplerle çalışan personeli kapsar.

DEPOLAMA VE KULLANIM ÖNCESİ

• Tüpleri DİK konumda, zincir/kelepçe ile devrilmeye karşı sabitleyin.
• Dolu ve boş tüpleri ayrı; oksijen ile yanıcı gazları (asetilen/LPG) ayrı ve iyi havalandırılan yerde depolayın.
• Vana, manometre ve hortumlarda kaçağı sabun köpüğü ile kontrol edin; ateşle kaçak aramayın.
• Oksijen tüpü/vanasını yağ ve gresten uzak tutun; tüpleri ısı kaynağı ve ateşten uzakta bulundurun.

KULLANIM SIRASINDA

• Tüpü taşırken vana koruma kapağını takın; dik ve uygun araçla (tüp arabası) taşıyın, yuvarlamayın/atmayın.
• Vanayı yavaş açın; kaynak-kesme işlerinde alev geri tepme emniyeti (flashback arrestör) kullanın.
• Sızıntı fark ederseniz vanayı kapatın, ateş/kıvılcım kaynaklarını uzaklaştırın ve ortamı havalandırın.
• Basınç düşürücü (regülatör) ve hortumları hasarsız ve uygun gaz için kullanın.

KULLANIM SONRASI

• Vanayı kapatın, hattaki/hortumdaki basıncı boşaltın; regülatörü gevşetin.
• Vana koruma kapağını takın; tüpü dik ve sabitlenmiş halde depolama alanına bırakın.
• Hasar/kaçak tespit ederseniz tüpü işaretleyip kullanım dışı bırakın ve amirinize bildirin.

YAPILMASI YASAK OLANLAR

• Tüpleri yatık kullanmak/depolamak ve sabitlemeden dik bırakmak YASAKTIR.
• Oksijen vanası/ekipmanına yağ, gres sürmek veya yağlı elle dokunmak yasaktır.
• Tüpü ısı kaynağına/ateşe yakın tutmak, kaçağı ateşle aramak yasaktır.
• Vana kapağı takmadan taşımak, tüpü yuvarlamak/düşürmek yasaktır.

ACİL DURUM

Bu talimat 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği esas alınarak hazırlanmıştır. Basınçlı gaz tüpleri dik ve sabitlenmiş depolanır; oksijen ve yanıcı gazlar ayrılır, vana koruma kapağı ve geri tepme emniyeti kullanılır.

• Gaz kaçağı ve boğulma riskinde ortamı derhal boşaltın, havalandırın ve mümkünse vanayı kapatın.
• Yangında tüpü mümkünse izole edin ve su ile soğutun; büyürse ortamı terk edip 112 ve itfaiyeye haber verin.
• Boğulma/zehirlenme belirtisinde kişiyi temiz havaya çıkarın, ilkyardım uygulayın ve 112'yi arayın.