Acil Durum Planı · İEYEP (RG 28681)
Kömür Madenciliği — Acil Durum Planı Örneği
Yeraltı kömür ocaklarında grizu (metan) patlaması, kömür tozu patlaması, göçük, su baskını ve zehirli/boğucu gaz birikimi hayati acil durumlardır. Bu örnek plan, çok tehlikeli madencilik için tahliye, kurtarma ve gaz izleme odaklı müdahale yöntemlerini İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik (RG 28681) kapsamında içerir.
Bu örnek Riskmatik ile üretildi. Kayıt zorunluluğu yok — referans/eğitim amaçlı.
Bu bir örnek/şablondur. Acil durum planı işyerine özgü hazırlanmalı, sahadaki gerçek tehlikeler ve bina koşulları temel alınarak İSG uzmanı denetiminde tamamlanmalıdır (İEYEP RG 28681). Doğrudan kopyalanması denetim geçerliliği taşımaz.
Plan Kapsamı
Bu planda ele alınan acil durumlar
Her acil durum için önleyici/sınırlandırıcı tedbirler, müdahale ve tahliye yöntemleri, görevli ekipler ve iletişim listesi plana dahildir (İEYEP Md. 8-15).
Sektörel Acil Durum Profili
Kömür Madenciliği sektörünün karakteristik acil durumları ve mevzuat çerçevesi
Yeraltı kömür ocakları, patlayıcı gazın (metan/grizu), patlayıcı tozun (kömür tozu) ve sınırlı kaçış imkânının bir arada bulunduğu, bir acil durumun saniyeler içinde toplu kayba dönüşebildiği en yüksek riskli işyerleridir. İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik (RG 28681) Md. 8, acil durumların ocağın kendi koşullarına göre belirlenmesini ister; yeraltında bu liste havalandırma, gaz izleme ve tahliye güzergâhı ekseninde kurulmak zorundadır. Öne çıkan acil durumlar: ortamda biriken metanın tutuşma kaynağıyla grizu patlaması yapması, patlamayla havalanan kömür tozunun ikincil ve daha büyük patlamayı tetiklemesi, tahkimat yetersizliğinde göçük, yeraltı su gelirinin galeriyi basması, karbon monoksit/karbondioksit birikimi ile oksijen azalmasından kaynaklı boğulma ve kömürün kendiliğinden tutuşmasıyla ocak yangını. Bu nedenle plan; Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’nin havalandırma, gaz izleme, kaçış-kurtarma ve ferdi kurtarıcı (oksijen maskesi) hükümleriyle, patlayıcı ortam için Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik’in gereğini birlikte ele almak zorundadır. Acil durum ekipleri (söndürme, kurtarma-tahliye, ilk yardım, koruma) Md. 11 uyarınca görevlendirilir; çok tehlikeli sınıfta tatbikat yılda en az bir kez yapılır (Md. 13) ve plan en geç iki yılda bir yenilenir (Md. 14). Yeraltında eğitimli tahlisiye (maden kurtarma) ekibi ve ferdi kurtarıcılar ayrıca zorunludur. Müfettişin ilk baktığı nokta, sürekli gaz izleme kayıtları, kaçış güzergâhının açık ve işaretli olması, ferdi kurtarıcıların sayısı/kullanım tarihi ve tatbikatların gerçekten yeraltında yapılıp yapılmadığıdır.
Sektörel Mevzuat Haritası
Kömür Madenciliği acil durum planı için yasal yükümlülükler
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik
RG 28681 / 18.06.2013
Acil durumların belirlenmesi (Md.8), önleyici/sınırlandırıcı tedbirler (Md.9), planın hazırlanması ve asgari içeriği (Md.10), ekiplerin görevlendirilmesi (Md.11), tatbikat (Md.13 — yılda en az bir) ve yenileme (Md.14 — çok tehlikeli sınıfta en geç 2 yıl) yükümlülükleri doğrudan bu yönetmelikten gelir.
Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği
Yeraltı ocaklarında havalandırma, gaz (metan/CO) izleme, tahkimat, kaçış yolları, kurtarma istasyonu ve ferdi kurtarıcı (oksijen maskesi) bulundurma ile tahlisiye ekibi yükümlülüklerini düzenler; yeraltı acil durum planının çekirdek dayanağıdır.
Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik
Metan ve kömür tozu kaynaklı patlayıcı ortam için patlamadan korunma dokümanı, bölge (zon) sınıflandırması ve ortama uygun (alev sızdırmaz) ekipman seçimini zorunlu kılar; grizu/toz patlamasının önlenmesinde yasal temeldir.
Tozla Mücadele Yönetmeliği
Kömür tozunun hem patlama hem de pnömokonyoz riski için toz ölçümü, bastırma (sulama/taş tozu serpme) ve maruziyet sınır değerlerine uyumu düzenler; toz patlamasını önleyici tedbirlerin dayanağıdır.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
RG 28339 / 30.06.2012
Md.11-12, işverene acil durum planı hazırlama, ekip kurma, tahliye ve ilk yardım organizasyonu ile tatbikat yükümlülüğünün şemsiye yasal dayanağıdır.
Müfettiş Denetiminde
Bu sektörde acil durum planı denetiminde sıkça sorulanlar
Yeraltında sürekli gaz (metan/CO) izleme yapılıyor ve kayıt altına alınıyor mu?
Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, yeraltı kömür ocağında metan ve karbon monoksit gibi gazların sürekli izlenmesini ve belirli eşik değerlerde çalışmanın durdurulup tahliyeye geçilmesini ister. Müfettiş, sabit ve taşınabilir gaz ölçüm cihazlarının kalibrasyonunu ve izleme kayıtlarını ilk istediği belgelerdendir; izlemenin kesintili veya kayıtsız olması ağır bir eksikliktir.
Grizu ve kömür tozu patlamasına karşı patlamadan korunma dokümanı hazırlandı mı?
Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik; metan ve kömür tozu için bölge sınıflandırması, alev sızdırmaz ekipman seçimi ve patlamadan korunma dokümanını zorunlu kılar. Ayrıca Tozla Mücadele Yönetmeliği kapsamında toz bastırma (sulama veya taş tozu serpme) uygulanmalıdır; tutuşma kaynaklarının ve tozun kontrol altına alınmaması ikincil toz patlamasının başlıca nedenidir.
Her çalışanda ferdi kurtarıcı (oksijen maskesi) var mı ve kaçış yolları işaretli mi?
Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği uyarınca yeraltındaki her çalışana ferdi kurtarıcı verilmeli, kaçış güzergâhları açık, işaretli ve aydınlatılmış tutulmalıdır. Müfettiş ferdi kurtarıcıların sayısını, son kullanma/bakım tarihini ve çalışanların bunları kullanmayı bilip bilmediğini kontrol eder; eksik veya süresi geçmiş kurtarıcı doğrudan eksiklik sayılır.
Maden kurtarma (tahlisiye) ekibi kuruldu ve tatbikatlar yapılıyor mu?
Yeraltı ocağında eğitimli tahlisiye (maden kurtarma) ekibi bulundurulmalı ve İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik Md.13 uyarınca çok tehlikeli sınıfta tatbikat yılda en az bir kez yapılmalıdır. Plan en geç iki yılda bir yenilenir (Md.14). Tatbikatların yalnızca yerüstünde, sembolik biçimde yapılması ve senaryo/katılım kaydının tutulmaması sık görülen eksikliktir.
Kendi Kömür Madenciliği acil durum planınızı üretin — ve yaşatın
Bu örnek bir başlangıç. Riskmatik firmanıza özgü acil durum planını yapay zeka ile üretir; tatbikatları takip eder, yıllık yenileme tarihinde hatırlatır, kat planlarını ekler. İndirilip elle güncellenen bir dosya değil — yaşayan bir plan.
Kendi Acil Durum Planınızı Üretin — Statik Dosya Değil, Yaşayan Sistem
Bu örnek Riskmatik ile üretildi. Kendi firmanız için aynı kalitede acil durum planını birkaç dakikada üretin — sonra tatbikatları takip edin, yıllık yenileme tarihinde hatırlatılsın, kat planları ve ekiplerle canlı bağ kursun.
Kredi kartı gerekmez · Dakikalar içinde üret · Tatbikatları takip et
İlgili Sayfalar
Riskmatik İSG Yazılımını Keşfedin
İSG Yazılımı
Risk analizi, saha gözlem, eğitim ve denetim hazırlığını tek sistemde toplayan İSG yönetim yazılımı.
ISO 45001 Yazılımı
Her kaydı ilgili ISO 45001 maddesine bağlayan, denetime hazır doküman yönetimi.
Yapay Zeka Destekli Risk Analizi
Uzman tetikler, yapay zeka taslağı üretir, uzman onaylar — denetim kanıt zinciriyle çalışan hibrit akış.
Tek Uzman ve OSGB İçin
Çok firmaya hizmet veren İSG uzmanının tüm firma portföyünü tek panelden yönetmesi.