Riskmatik Yazıları
Risk analizi, mevzuat, denetim hazırlığı ve dijital İSG yönetimi üzerine — denetçi gözünden, kaynaklara bağlı, kısa.
İş kazası, 6331 Sayılı Kanun Madde 14 ve 5510 Sayılı Kanun Madde 13 kapsamında SGK'ya 3 işgünü içinde, kolluk kuvvetlerine ise derhal bildirilmek zorundadır. Bu rehberde bildirim süreleri, kanal seçimi, ceza miktarları ve sıkça karşılaşılan hatalar ele alınır.
Kök neden analizi, ISO 45001 Madde 10.2 (b) gereği bir uygunsuzluk veya iş kazası sonrasında zorunlu adımdır. 5 Whys, Ishikawa diyagramı, Hata Ağacı (FTA) ve Pareto yöntemlerinin tarihçeleri, uygulama biçimi ve hangi durumda hangisinin tercih edilmesi gerektiği bu rehberde.
DÖF (Düzeltici ve Önleyici Faaliyet) Türkiye'de yaygın kullanılan bir terimdir, ancak ISO 9001:2015 ve ISO 45001:2018 ile birlikte 'önleyici faaliyet' kavramı kaldırılmış, yerini risk-temelli düşünme almıştır. Bu yazıda kavramın geçmişi, güncel ISO yorumu ve Türkiye pratiğine etkisi ele alınır.
Yıllık İSG eğitim planı, çalışan eğitimlerinin yıl boyunca düzenli ve mevzuata uygun verilmesini sağlayan kurumsal belgedir. 2 Nisan 2026 tarihli ve 33212 sayılı yeni Yönetmelik (eski 28648 yürürlükten kaldırılmıştır) ders saati tanımı (45+15 dk), işe başlama eğitimi (2 saat yüz yüze), tekrar eğitimi asgari süresi ve temel eğitim 3 ay kuralını yeniden düzenler. Bu rehberde plan hazırlama adımları ele alınır.
İSG-KATİP, işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı atamalarının elektronik olarak kayıt altına alındığı, T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na ait sistemdir. Bu rehberde sistemin yasal dayanağı, sözleşme türleri, e-Devlet üzerinden onay akışı ve denetim sonuçları ele alınır.
İSG Kurulu, 50 ve üzeri çalışanı bulunan ve 6 aydan uzun faaliyet gösteren işyerleri için zorunludur. 28532 sayılı Yönetmelik kapsamında üye yapısı, toplantı periyodu ve karar süreçleri bu rehberde ele alınır.
Çalışan temsilcisi, 6331 Sayılı Kanun Madde 20 ve 28750 sayılı Tebliğ kapsamında 2 ve daha fazla çalışanı bulunan tüm işyerleri için zorunludur. Bu rehberde sayı kuralı, seçim usulü, baş temsilci atanması ve yasal görevler ele alınır.
İş sağlığı ve güvenliği yazılımı seçimi büyük bir karar — yanlış seçim binlerce saatlik veri kaybı ve mevzuat uyumsuzluğu demek. Bu rehberde OSGB'lerin ve işletmelerin İSG yazılımı seçerken dikkat etmesi gereken 10 kritik kriteri detaylı olarak ele alıyoruz.
Yapay zeka destekli risk analizi, klasik yöntemlerin %90 zamanını tasarruf ettirir. Bu rehberde AI ile 10 dakikada 200+ maddelik risk analizi nasıl hazırlanır, hangi adımlar izlenir, hangi kontrolden geçirilir adım adım anlatıyoruz.
Fine Kinney (R = Olasılık × Frekans × Şiddet) ve 5×5 Risk Matrisi (R = Olasılık × Şiddet) Türkiye'de en yaygın iki risk değerlendirme yöntemidir. Bu karşılaştırma yazısında formül farkları, sektörel uygunluk ve seçim kriterleri ele alınır.
Fine Kinney yöntemi (R = Olasılık × Frekans × Şiddet), iş sağlığı ve güvenliğinde en yaygın kullanılan yarı-kantitatif risk analizi metodudur. Formül, puan tabloları, üç sektörden saha örnekleri ve ISO 45001 + 6331 SK mevzuat çerçevesi tek rehberde.
5x5 matris risk değerlendirme yöntemi olasılık (1-5) ile şiddet (1-5) puanlarının çarpımıyla 1-25 arası risk skoru üretir. Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin (RG 28512) serbest bıraktığı yöntemlerden biri olan 5x5 matrisin hesaplama mantığı, risk skoru yorumu, matbaa/hastane/inşaat saha örnekleri ve Fine-Kinney/HAZOP karşılaştırması.
