İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı, yönetmelikler ve mevzuat değişiklikleri hakkında güncel yazılar.

İSG Mevzuatı ve Yönetmelikleri — Riskmatik Blog

Fine Kinney, 5x5 risk matrisi ve risk analizi metodolojileri hakkında rehber yazılar.

Risk Analizi Rehberi ve Örnekleri — Riskmatik Blog

Acil durum eylem planı hazırlama, tatbikat organizasyonu ve ekip kurulumu rehberleri.

Acil Durum Eylem Planı Rehberi — Riskmatik Blog

OSGB'ler için iş süreçleri, dijital araçlar, müşteri yönetimi ve mevzuat uyum rehberleri.

OSGB Rehberi ve Araçları — Riskmatik Blog

İSG uygulamaları, KKD seçimi, saha gözlem, iş kazası analizi ve pratik bilgiler.

İSG Pratik Rehberi — Riskmatik Blog

Orijinal Fine-Kinney metinlerinde (W.T. Fine 1971; Kinney ve Wiruth 1976, NWC TP-5865) şiddetin sabit tutulacağına dair bir kural yoktur. Şiddet, "tehlikeli olay gerçekleşirse olası sonuçlar" olarak tanımlanır; önlem öncesi mi sonrası mı kullanılacağına dair tek satır bulunmaz. "Şiddet değişmez" yaygın uygulaması bu metinlere dayanmaz.

Fine-Kinney yönteminde şiddet sabit mi tutulmalıdır?

Hayır. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği’nde şiddetin sabit tutulması yönünde bir hüküm yer almaz. Bu uygulama bir mevzuat zorunluluğu değil, kaynağı belirsiz biçimde yerleşmiş bir eğitim geleneğidir.

"Şiddet değişmez" kuralı mevzuatta yazılı mıdır?

Kinney ve Wiruth’un orijinal tanımına göre şiddet (consequence), tehlikeli olay gerçekleşirse ortaya çıkacak olası sonuçların ağırlığıdır. Hafif yaralanmadan ölüme kadar uzanan bir aralıkta, 1-100 arası puanla değerlendirilir.

Fine-Kinney’de şiddet faktörü neyi ifade eder?

Bu görüşü savunanların gerekçesi, şiddetin tehlikenin doğasında olan bir özellik olduğu ve alınan önlemin tehlikenin doğasını değiştirmediğidir; örneğin on metreden düşmenin sonucu her durumda ağırdır. Görüş mantıklı görünse de orijinal metne dayanmaz ve tartışmaya açıktır.

"Şiddet sabittir" görüşünün gerekçesi nedir?

Orijinal yöntem önlem öncesi/sonrası ayrımını dayatmadığından kuruluş kendi metodolojisini tanımlar. Yaygın yaklaşım, alınan önlemlerin olasılık ve frekans faktörlerini düşürmesi; şiddetin ise yalnızca tehlikenin doğası gerçekten değiştiğinde (ikame veya tehlikenin ortadan kaldırılması) güncellenmesidir.

Önlem sonrası risk skoru nasıl düşürülür?

Yöntemin temeli W.T. Fine’ın 1971 tarihli çalışmasına dayanır; bugünkü Risk = Olasılık × Frekans × Şiddet formülü 1976’da G.F. Kinney ve A.D. Wiruth tarafından Naval Weapons Center’da NWC TP-5865 numaralı teknik raporla yayımlanmıştır.

Fine-Kinney yöntemini kim geliştirdi?

Fine-Kinney'nin orijinal metni, ISO 45001 Annex A, ICAO Doc 9859 ve NIOSH ne diyor? "Şiddet asla değişmez" kuralı nereden türedi? Kaynak-bazlı inceleme.

Risk Analizinde Şiddet Sabit Mi Değişir Mi? Fine-Kinney ve ISO 45001 Gerçeği

İSG-KATİP, açılımı "İş Sağlığı ve Güvenliği Kayıt, Takip ve İzleme Programı" olan, T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü tarafından yönetilen resmi elektronik sistemdir. İşyeri-İSG profesyoneli atama sözleşmeleri burada kayıt altına alınır.

İSG-KATİP nedir, hangi kurum tarafından yönetilir?

Sisteme; iş güvenliği uzmanları, işyeri hekimleri, OSGB sorumlu müdürleri, eğitim kurumu yetkilileri ve işverenler kendi e-Devlet/MERSİS kimlikleriyle giriş yapabilir. İşveren atama sözleşmesini onaylamadan İSG profesyoneli görevlendirme tamamlanmaz.

İSG-KATİP'e kimler giriş yapabilir?

İSG uzmanı veya işyeri hekimi sistemde işyerini seçer, sözleşme bilgilerini girer (görev süresi, aylık çalışma süresi). İşveren MERSİS/e-Devlet ile sözleşmeyi onaylar. Onay sonrası sistem otomatik PDF üretir; bu PDF "İSG-KATİP Sözleşmesi" olarak denetim dosyasında saklanır.

İSG-KATİP'te atama sözleşmesi nasıl yapılır?

İSG Hizmetleri Yönetmeliği Md 12 gereği görevlendirme süresi minimum 1 yıl olarak yapılır. Aylık asgari çalışma süresi tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre değişir (Yönetmelik Ek-1): az tehlikelide çalışan başına 6 dk/ay, tehlikelide 8 dk/ay, çok tehlikelide 12 dk/ay.

İSG-KATİP sözleşme süresi minimum ne olmalı?

Hayır. İSG-KATİP yalnızca işyeri metadata'sı (SGK sicil no, NACE, tehlike sınıfı, çalışan sayısı) ve İSG profesyoneli atamalarını tutar. Bireysel çalışan ad-soyad listesi, bölüm bilgisi ve özlük dosyası işyerinin kendi sisteminde tutulur (SGK ve Riskmatik gibi araçlarda).

İSG-KATİP'te çalışan listesi tutulur mu?

Sözleşme iptali İSG-KATİP üzerinden tek taraflı veya çift taraflı yapılır. İptal sonrası işveren 30 gün içinde yeni İSG uzmanı/işyeri hekimi atamak zorundadır (Yönetmelik Md 14). Aksi halde idari para cezası uygulanır (6331 Md 26 — 2026 yılında uzman/hekim eksikliği 18.000 TL+).

İSG-KATİP sözleşmesi iptal edilirse ne olur?

İSG-KATİP nedir, işveren e-Devlet onayı nasıl verilir, OSGB ve İSG uzmanı atama sözleşmesi nasıl yapılır — adım adım rehber. 2 dakikada onay.

İSG-KATİP: Atama, Onay ve E-Devlet Giriş Rehberi (2026)

6331 sayılı Kanun Madde 4 ve Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Madde 5 uyarınca risk değerlendirmesini yaptırmak işverenin yükümlülüğüdür ve üçüncü taraflara devredilemez. OSGB'den hizmet alınması işverenin sorumluluğunu kaldırmaz, yalnızca teknik destek sağlar. İşveren; ekibi kurmak, çalışanların görüşünü almak ve gerekli kaynağı sağlamakla yükümlüdür.

Risk değerlendirmesini yaptırmak kimin yükümlülüğüdür?

Yönetmelik Madde 6'ya göre ekip; işveren veya işveren vekili, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, çalışan temsilcileri ve destek elemanlarından oluşur. Ekibe rehberlik edecek iş güvenliği uzmanının görev alması zorunludur. Ekip üyelerinin değerlendirilen konularda bilgi sahibi olması beklenir; işveren ekibin çalışmasını engelleyecek tutumlardan kaçınmakla yükümlüdür.

Risk değerlendirme ekibinde kimler bulunmalıdır?

Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Madde 12'ye göre azami yenileme süresi tehlike sınıfına bağlıdır: çok tehlikeli işyerlerinde en geç 2 yıl, tehlikeli işyerlerinde 4 yıl, az tehlikeli işyerlerinde 6 yıl. Bunlar azami sürelerdir; iş kazası, teknoloji değişikliği veya işyerinin taşınması gibi durumlarda süre dolmadan yenileme zorunludur.

Risk değerlendirmesi kaç yılda bir yenilenir?

Madde 12 uyarınca işyerinin taşınması veya binalarda değişiklik yapılması, kullanılan teknoloji-madde-ekipmanda değişiklik, üretim yönteminin değişmesi, iş kazası-meslek hastalığı veya ramak kala olay yaşanması, çalışma ortamı ölçümü ya da sağlık gözetimi sonuçlarının gerektirmesi durumlarında risk değerlendirmesi azami süre beklenmeksizin yenilenir.

Hangi durumlarda risk değerlendirmesi süre dolmadan yenilenir?

Yönetmelik belirli bir yöntem dayatmaz (Madde 9). Türkiye'de iki yaklaşım yaygındır: Fine-Kinney (Olasılık × Frekans × Şiddet) maruziyet süresi değişken saha işlerinde daha hassas sonuç verir; 5×5 Matris (Olasılık × Şiddet) ofis ve hizmet sektöründe sade bir derecelendirme sağlar. Her ikisi de mevzuata uygundur; seçim işyerinin niteliğine göre yapılır.

Risk analizinde Fine-Kinney mi 5×5 matris mi kullanılır?

Madde 11'e göre raporda asgari olarak işyerinin unvanı-adresi ve işverenin adı; çalışmayı yapanların ad-soyad ve unvanı (uzman ile işyeri hekiminin sertifika numaraları dahil); çalışma ve geçerlilik tarihi; tehlike ve riskleri tanımlayan değerlendirme bilgisi; düzeltici-önleyici kontrol tedbirleri ile gerçekleştirilme tarihleri; ve raporda yer alan kişilerin imzaları bulunur.

Risk değerlendirmesi raporunda hangi bilgiler bulunmak zorundadır?

Risk değerlendirmesi mevzuat rehberi: 6331 Sayılı Kanun Md 10, Yönetmelik 28512, ekip oluşumu, tehlike tespiti, kontrol önlemleri ve yenileme periyotları.

Risk Değerlendirmesi Nasıl Yapılır? Adım Adım Mevzuat Rehberi | Riskmatik

ISO 45001:2018, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi gereksinimlerini tanımlayan uluslararası standarttır. Uluslararası Standartlar Organizasyonu tarafından 12 Mart 2018'de yayımlanmış ve OHSAS 18001:2007 standardının yerini alarak küresel düzeyde tek geçerli İSG yönetim sistemi referansı hâline gelmiştir. Türkiye'de TS ISO 45001:2018 koduyla yayımlanmıştır.

ISO 45001 nedir ve ne zaman yayımlandı?

ISO 45001 sertifikasyonu gönüllüdür; yasal bir zorunluluk değildir. Ancak standart, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu yükümlülüklerinin önemli bir bölümünü karşıladığı için Türk işletmelere pratik avantaj sunar. Sertifikasyonu yapan kuruluşların önemli bölümü TÜRKAK akreditasyonu kapsamında çalışır.

ISO 45001 sertifikası zorunlu mudur?

ISO 45001, 2012 sonrası tüm ISO yönetim sistemi standartları gibi Annex SL (Üst Düzey Yapı) çerçevesini kullanır; bu sayede ISO 9001 ve ISO 14001 ile aynı 10 maddeli yapıya sahiptir ve entegre yönetim sistemi kurmaya elverişlidir. OHSAS'tan farklı olarak üst yönetim liderliğini ve çalışan katılımını biçimsel gereklilik hâline getirir, risk yanında İSG fırsatlarının da tespitini ister.

ISO 45001 ile OHSAS 18001 arasındaki fark nedir?

Hayır. OHSAS 18001:2007 sertifikası bulunan kuruluşlara ISO 45001'e geçiş için üç yıllık süre tanınmış ve 11 Mart 2021 itibarıyla OHSAS 18001 sertifikaları geçerliliğini yitirmiştir. Bu tarihten sonra geçerli tek İSG yönetim sistemi standardı ISO 45001:2018'dir.

OHSAS 18001 sertifikaları hâlâ geçerli mi?

Standart on ana maddeden oluşur. İlk üç madde (kapsam, atıf yapılan standartlar, terimler ve tarifler) sertifikasyon denetiminin doğrudan kapsamı dışındadır; Madde 3 yaklaşık 37 temel kavramı tanımlar. Sertifikasyona esas ana yükümlülükler Madde 4'ten Madde 10'a kadar olan bölümlerde yer alır (bağlam, liderlik, planlama, destek, operasyon, performans değerlendirme, iyileştirme).

ISO 45001 kaç maddeden oluşur?

ISO 45001, 6331 sayılı Kanun ile çelişmez; aksine onun gerektirdiği risk değerlendirmesi, çalışan katılımı, acil durum hazırlığı ve sürekli iyileştirme gibi unsurları sistematik bir çerçeveye oturtur. Sertifikaya sahip olmak, 6331 yükümlülüklerinin önemli bölümünün zaten karşılandığını gösterir; ancak sertifika yasal yükümlülüklerin yerine geçmez, onları destekler.

ISO 45001 ile 6331 sayılı Kanun nasıl ilişkilidir?

ISO 45001:2018 iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi standardı: tarihçe, 10 maddenin kapsamı, 6331 Sayılı Kanun ile ilişkisi ve sertifika süreci.

İSG için yazıyoruz.

Yıllardır Yanlış Öğretilen Bir Kural: Risk Değerlendirmesinde Şiddet Gerçekten Değişmez Mi?

İSG-KATİP: Atama, Onay ve E-Devlet Giriş Rehberi (2026)

Risk Değerlendirmesi Nasıl Yapılır? Adım Adım Mevzuat Rehberi

ISO 45001 Nedir? İSG Yönetim Sistemi Standardının Tam Rehberi (2026)