İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı, yönetmelikler ve mevzuat değişiklikleri hakkında güncel yazılar.

İSG Mevzuatı ve Yönetmelikleri — Riskmatik Blog

Fine Kinney, 5x5 risk matrisi ve risk analizi metodolojileri hakkında rehber yazılar.

Risk Analizi Rehberi ve Örnekleri — Riskmatik Blog

Acil durum eylem planı hazırlama, tatbikat organizasyonu ve ekip kurulumu rehberleri.

Acil Durum Eylem Planı Rehberi — Riskmatik Blog

OSGB'ler için iş süreçleri, dijital araçlar, müşteri yönetimi ve mevzuat uyum rehberleri.

OSGB Rehberi ve Araçları — Riskmatik Blog

İSG uygulamaları, KKD seçimi, saha gözlem, iş kazası analizi ve pratik bilgiler.

İSG Pratik Rehberi — Riskmatik Blog

ISO 45001:2018 Madde 10.2(c) ve ISO 9001:2015 Madde 10.2.1, kök neden belirlemeyi düzeltici faaliyet sürecinin zorunlu adımı olarak tanımlar. Bir uygunsuzluk veya iş kazasının görünür semptomuna yapılan müdahale kalıcı çözüm sağlamaz; asıl tetikleyici neden bulunmadan tekrar önlenemez.

Kök neden analizi neden zorunludur?

Görünür problem bir cümle olarak yazılır, ardından "Neden?" sorusu sorulup cevap yazılır. Bu süreç, alınan cevap kontrol altındaki bir kök nedene işaret edene kadar genellikle beş kez tekrarlanır. Düzeltici faaliyet bulunan kök nedene göre belirlenir; yüzeysel ilk cevaba göre değil.

5 Neden (5 Whys) yöntemi nasıl uygulanır?

Türkiye İSG ve kalite uygulamalarında en yaygın dört yöntem: 5 Neden (5 Whys), Ishikawa balık kılçığı diyagramı, Hata Ağacı Analizi (FTA) ve Pareto analizidir. Yöntem seçimi olayın karmaşıklığına ve mevcut veriye göre yapılır.

En çok kullanılan kök neden analizi yöntemleri nelerdir?

Yöntemin kökeni 1930’lara, Toyota’nın kurucusu Sakichi Toyoda’nın geliştirdiği Toyota Üretim Sistemi’ne dayanır. Yıllar içinde Taiichi Ohno tarafından sistemleştirilmiş ve problemin temeline inmek için ardışık olarak "Neden?" sorusunun sorulması esasına oturtulmuştur.

5 Neden yönteminin kökeni nedir?

Ishikawa diyagramı, bir problemin olası nedenlerini ana kategorilere ayırarak görselleştiren bir neden-sonuç aracıdır. Balık kılçığına benzeyen yapısı, ekibin nedenleri sistematik biçimde tartışmasını ve tek bir kök nedene odaklanmak yerine tüm olası etkenleri görmesini sağlar.

Ishikawa (balık kılçığı) diyagramı ne işe yarar?

Kök neden bulunmadan alınan düzeltici faaliyet yalnızca semptomu giderir, olayın tekrarını önlemez. ISO 45001 Madde 10.2 düzeltici faaliyeti kök nedene dayandırır; doğru analiz, "yeni ekipman al" gibi yüzeysel çözümler yerine prosedür veya sorumluluk düzeyindeki kalıcı çözümleri ortaya çıkarır.

Kök neden analizi düzeltici faaliyetle nasıl ilişkilidir?

Kök neden analizi yöntemleri rehberi: 5 Neden, Ishikawa balık kılçığı, Hata Ağacı Analizi (FTA) ve Pareto. ISO 45001 Md 10.2.2 kapsamında uygulama esasları.

Kök Neden Analizi: 5 Whys, Fishbone, FTA, Pareto — Yöntem Rehberi | Riskmatik

DÖF; Düzeltici ve Önleyici Faaliyet kısaltmasıdır. Tespit edilen bir uygunsuzluğu (mevcut durum) gidermek (düzeltici) ve potansiyel uygunsuzluğu (gelecek durum) önlemek (önleyici) için planlanan eylemler bütünüdür. ISO 9001:2008 ve eski ISO 45001 öncesi versiyonlarda iki ayrı kavram olarak ele alınırdı.

DÖF nedir, açılımı ne anlama gelir?

Düzeltici faaliyet, gerçekleşmiş bir uygunsuzluğun kök nedenini ortadan kaldırmaya yöneliktir (ör. iş kazası sonrası bariyer ekleme). Önleyici faaliyet ise henüz gerçekleşmemiş ama olası bir uygunsuzluğu engellemeye yöneliktir. Modern standartlar ikisini "risk-temelli düşünme" çatısı altında birleştirir.

Düzeltici faaliyet ile önleyici faaliyet arasındaki fark nedir?

ISO 9001:2015 ve ISO 45001:2018 standartları, önleyici faaliyeti ayrı bir madde olarak kaldırıp risk-temelli düşünmeyi tüm sürece yaymayı tercih etti (Madde 6.1). Artık her süreçte risk değerlendirmesi yapılması ve risklerin önleyici şekilde yönetilmesi beklenir; ayrı bir "önleyici faaliyet kaydı" zorunlu değildir.

ISO 9001:2015'te önleyici faaliyet neden kaldırıldı?

Madde 10.2 (Olay, uygunsuzluk ve düzeltici faaliyet) işyerinde yaşanan olay veya uygunsuzluk için: zamanında reaksiyon, kök neden analizi (5 Neden, balık kılçığı vb.), benzer durumların başka yerlerde olup olmadığının değerlendirilmesi, etkin düzeltici faaliyet planlanması ve sonuçların kontrol edilmesini gerektirir.

ISO 45001 Madde 10.2 düzeltici faaliyeti nasıl tanımlar?

Standart bir DÖF formu şunları içerir: uygunsuzluk tarihi ve tespit eden, problemin ayrıntılı tanımı, kök neden analizi, planlanan düzeltici eylem, sorumlu kişi, termin tarihi, eylem doğrulaması, etkililik kontrolü ve kapanış imzası. ISO 45001 Madde 7.5.3 doküman kontrol kuralları geçerlidir.

DÖF formunda hangi alanlar bulunmalıdır?

Sadece eylemin yapılması değil, etkililiğinin de kanıtlanması gerekir. ISO 45001 doğrulama (verification) ve etkililik gözden geçirme (review) iki ayrı adım olarak tarif eder. Doğrulama eylemin uygulandığını, etkililik kontrolü ise problemin tekrarlamadığını belgeler. İkisi tamam değilse DÖF açık kalır.

DÖF süreci ne zaman tamamlanmış sayılır?

Düzeltici Faaliyet (DÖF): uygunsuzluk sonrası kök neden analizi, sistematik aksiyon ve etkinlik doğrulama. ISO 45001 Md 10.2 uyumlu adım rehberi.

İSG için yazıyoruz.

Kök Neden Analizi Yöntemleri: 5 Whys, Ishikawa (Fishbone), Hata Ağacı (FTA) ve Pareto

DÖF Nedir? Açılımı, Süreci ve Örnek — Düzeltici/Önleyici Faaliyet